Rechercher
Choisir langue

languages /

 

اقتصاد ایران

وعدۀ انتخاباتی توزیع پول نفت در دورۀ بی پولی

به قلم : ناصر اعتمادی

تاریخ انتشار مقاله  20/05/2009 به روز شده  20/05/200917:21 TU

اوراق مشارکت.

اوراق مشارکت.

پس از آنکه مهدی کروبی در تبلیغات انتخاباتی اش از تقسیم ۳۴ هزار میلیارد تومان سود سهام نفت میان مردم ایران و به قول خودش از "مردمی کردن درآمد نفت" صحبت کرد، محمود احمدی نژاد در جمع مدیران ارشد صنعت نفت از طرح انتشار اوراق مشارکت خبر داد که قرار است بر پایۀ آن سود صنعت نفت در اختیار تمام ایرانیان در داخل و خارج از کشور قرار بگیرد.

پیش از این رئیس جمهوری ایران طی سخنرانی ای در شهریار گفته بود که او قصد دارد با حذف یارانه های سوخت، ماهانه ۶۰ تا ۸۰ هزار تومان به هر ایرانی بپردازد و به این ترتیب به هر خانوار ایرانی، بر اساس محاسبۀ رئیس جمهوری، حداقل ۳۰۰ هزار تومان کمک نقدی ماهانه خواهد رسید.

بلافاصله پس از این اظهار، طرفداران مهدی کروبی گفتند که وعدۀ رئیس جمهوری کپی تغییر یافتۀ طرحی است که مهدی کروبی در انتخابات نهم ریاست جمهوری ارایه داده بود و قرار بود به موجب آن ماهانه ۵۰ هزار تومان به هر ایرانی پرداخت شود.

اولین پرسشی که این وعده ها در بین ناظران آگاه برانگیخت، این بود که منابع پرداخت این پول ها از کجا تأمین خواهد شد. مسعود نیلی طراح برنامۀ اقتصادی مهدی کروبی و رئیس دانشکده اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف با تکرار همین سئوال، از محمود احمدی نژاد پرسیده است : آیا این طرح جایگزین طرح هدفمند کردن یارانه هاست که هم اکنون در مجلس در دست بررسی است یا طرحی جداگانه است؟ اگر طرح جایگزین است، پس دولت باید طرح هدفمند یا حذف کردن یارانه ها را از مجلس پس بگیرد. اما، اگر طرحی جداگانه است، دولت باید بگوید منابع مالی اجرای آن را از کجا تأمین خواهد کرد.

محمود صدری، کارشناس اقتصادی در ایران با اشاره به آنچه "مسابقۀ اغواکنندۀ اقتصادی" سه نامزد مطرح انتخابات ریاست جمهوری نامید، پرسیده است : اگر ایرانی ها این همه پول و ثروت دارند که می توان آن را به این آسانی بین همه در داخل و خارج از کشور تقسیم کرد چرا در عصر طلایی اندوخته های نفتی بودجۀ دولت ۱۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان کسری دارد؟ مگر نه این که قرار بوده است این کسری با حذف یارانه ها و افزایش درآمدهای دولت تأمین شود؟ محمود صدری در ادامه افزوده است : "اگر ملتی در سه سال اخیر توانسته باشد قریب ۳۰۰ میلیارد دلار عایدات نفت را مصرف کند و برای گرسنه نماندن ناچار به کاهش بودجۀ طرح های عمرانی شده باشد، حال چه معجزه ای در راه است که به موجب آن و برغم نصف شدن درآمدهای نفتی در چشم انداز سه سال آینده امور به خیر و خوشی پیش رود و گنجینه های اضافی هم برای تقسیم و توزیع میان مردم وجود داشته باشد؟"

طرفه اینجاست که همزمان با وعده های متنوع توزیع پول نفت میان مردم، معاون بودجه و برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهوری، در جمع خبرنگاران و با اشاره تلویحی به کسری بودجۀ سال ۸۸، گفته است : "با توجه به شرایط موجود، امسال نیز اصلاحیه بودجه می دهیم." یعنی اینکه برای رفع کسری بودجه دولت از مجلس طلب دلار خواهد کرد. البته، معاون بودجه و برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهوری نگفت که با توجه به صفر و حتا منفی شدن موجودی حساب ذخیرۀ ارزی، دولت قصد دارد منابع اصلاح بودجه را امسال از کجا تأمین کند. با این حال، به عنوان مشت نمونه خروار، رئیس بانک مرکزی، محمود بهمنی، گفت که در حال حاضر۹۸٪ از بدهی ٢٤ میلیارد دلاری شبکۀ بانکی کشور به بانک مرکزی، متعلق به بانک های دولتی است که هنوز پرداخت نشده و ظاهراً اعتباری هم برای پرداخت آن در نظر گرفته نشده است.

اما، در حالی که علاوه بر رئیس جمهوری، دیگر نامزدهای مهم انتخابات ریاست جمهوری وعدۀ توزیع پول نفت به رأی دهندگان می دهند یا باصطلاح محمود احمدی نژاد قول می دهند "پول نفت را بر سر سفرۀ مردم بیاورند"، ناظران می گویند که به علت عدم سرمایه گذاری در صنعت نفت و گاز، به ویژه در چهار سال اخیر دیگر درآمد نفتی برای توزیع میان مردم نمانده است. بر اساس گزارش ها، صادرات نفت ایران در سراسر امسال معادل سال ۱۳٤۶، یعنی معادل ۱ میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه در روز خواهد بود که با فرض بهای ٥۰ دلار در ازای هر بشکه نفت، حداکثر درآمد ارزی که نصیب کشور خواهد شد از ۳٥ میلیارد دلار تجاوز نخواهد کرد.

 اما، مشکل این جاست که حتا اگر همۀ این درآمدها به حساب دولت ریخته شود، کسری بودجه بالغ بر ٢٥ تا ۳٠ میلیارد دلار خواهد بود.

 سعید لیلاز کارشناس مسائل اقتصادی در ایران می گوید : در سال ۱۳۸۸ حتا با فرض اینکه متوسط قیمت نفت صادراتی ایران به ازای هر بشکه نفت خام به ٧٠ دلار هم برسد، اساساً سود مازادی در کار نخواهد بود که در میان ایرانیان داخل یا خارج از کشور توزیع شود. او با اظهار این مطلب که تنها با نفت ٨٠ تا ۹۰ دلار در بشکه هزینه های بودجۀ عمومی در سال جاری با درآمدهای آن سر به سر خواهد شد، افزوده است : باید قیمت متوسط نفت خام صادراتی ایران در سال جاری دست کم به ۱۱۰ دلار در بشکه برسد، تا دولت بتواند به هر ایرانی تنها ماهانه مبلغ ۱٠ تا ۱٥ هزار تومان به عنوان مازاد سود نفت بپردازد و این با توجه به رکود جهانی و چشم انداز ادامۀ آن به چیزی بیش از معجزه شباهت دارد.

وعده های انتخاباتی توزیع پول از دو زاویۀ دیگر نیز جالب توجه است : نخستین آن اعتراف ضمنی است به تشدید نابرابری و شکاف طبقاتی در سال های اخیر : بر اساس نماگرهای بانک مرکزی جمهوری اسلامی ضریب جینی –شاخص میزان نابرابری- که طی سال های ۱۳۶۱ تا پایان ١٣٨٣ به طور آرام رو به کاهش گذاشته بود، در سال های ١٣٨٤ تا پایان ١٣٨٦ از ٣٩٩٦/٠ به ٤٠٤٥/٠ افزایش یافته در حالی که در چهار سال گذشته، به گفتۀ حسن روحانی، رئیس مرکز تحقیقات مجمع تشخیص مصلحت نظام، درآمدهای نفتی و غیرنفتی دولت نهم ٣٥٨ میلیارد و ۹٤٤ میلیون دلار بوده است.

در این حال، همزمان با نصف شدن درآمدهای نفتی، صادرات غیرنفتی ایران دچار کاهش چشمگیر شده و قادر به تأمین منابع ارزی قابل توجه نیست. حمید حسینی، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی تهران می گوید که "صادرات غیرنفتی در چهار سال اخیر رشد چندانی نداشته و حتا در برخی بخش ها شاهد کاهش میزان صادرات یا صفر شدن آن نسبت به سال های گذشته نیز بوده ایم به طوری که بر اساس آمار می توان میزان صادرات سال ٨٧ را در زمینه نفتی ٨٢ میلیارد دلار و غیرنفتی ١٨ میلیارد دلار برآورد کرد."

علاوه بر صنایع فولاد، آلومینیوم، سیمان و پتروشیمی، دولت نهم با صفر کردن تعرفه واردات زیان های بسیاری نیز به تولیدکنندگان صنایع غذایی و کشاورزی ایران وارد آورده است. ایران که یازدهمین تولیدکنندۀ میوه جهان بوده است در سال گذشته ٦٠٪ نیاز غذایی خود را از خارج تأمین کرد که این نه تنها خلاف قوانین برنامۀ چهارم توسعه است، بلکه نیز اکنون امنیت غذایی و حتا سیاسی کشور را تهدید می کند.

اقتصاد ایران

اقتصاد ایران

محمود احمدی نژاد به هنگام تسلیم بودجه در مجلس.

بودجۀ رانتی و تورمی

پس از ارائه لایحه بودجۀ سال 1389 به مجلس شورای اسلامی با 50 روز تأخیر، بحث ها و نظراتی پیرامون کلیت، اهداف، جهت یایی، نحوه تدوین و کارشناسی آن نزد آگاهان اقتصادی و فعالان سیاسی کشور انجام پذیرفته است.لایحۀ بودجه سال 1389 با اصول 53 و 55 قانون اساسی و ماده 68 قانون محاسبات عمومی کشور و همچنین ماده 12 قانون برنامه و بودجه در مغایرت قرار میگیرد.

05/02/201010:09 TU

اقتصاد ایران

سردرگمی اقتصادی همزمان با حذف یارانه ها

در حالی که دولت اجرای اولین مرحله از حذف یارانه ها را تدارک می بیند، داده ها و اظهارات رسمی در مورد دو سند مهم اقتصادی - برنامۀ پنجم توسعه و بودجۀ سال ٨٩ - گویای ناآشنایی مجریان با ابتدایی ترین شاخص های تولید و نبود انظباط و برنامه در مواجهه با مشکلات است.

29/01/201015:16 TU

اقتصاد ایران

تظاهرات کارگری

نگرانی از تبدیل بحران اقتصادی به بحران های کارگری

شورای تامين استان تهران و سازمان صنايع و معادن در جلسه ای مشترک بحران های کارگری پیش رو و وضعيت کارخانه های بحران زدۀ پايتخت را بررسی کردند. همین دلواپسی کافی است تا ژرفای بحران فراگیر اقتصاد ایران و فقدان راه حل های مؤثر برای رفع آن تا حدودی ملموس شود.

13/01/201016:32 TU

اقتصاد ایران

بانک های ایران

بحران بانک ها و ضمانت های ناپایدار

بانک مرکزی خواسته است که از این پس تولیدکنندگان کشور برای دريافت وام اعضای خانواده خود را به عنوان ضامن به بانک ها ببرند. این تدبیر در نوع خود گویای عمق و دامنۀ بحران نظام بانکی است که مطالبات معوق اش رسماً چهل و هشت میلیارد دلار اعلام شده است. از طرف دیگر، فشار تحریم های بین المللی در تشدید این بحران قابل انکار نیست.

06/01/201016:01 TU

اقتصاد ایران

بانک های ایران

ایستادگی بانک ها، ناتوانی دولت

مدیران بانک ها با سرپیچی از مصوبۀ دولت مبنی بر استمهال بدهی های هزاران واحد تولیدی ورشکسته هم از تنگناهای مالی خود پرده برمی دارند و هم تلویحاً اعلام می کنند : دولتی که پایبندی اش به پرداخت دیون خود به بانک ها بهتر از واحدهای تولیدی ورشکسته نیست، به همان نسبت حُکم اش قدرت اجرایی دارد.

31/12/200911:09 TU

اقتصاد ایران

جوانان

بیکاران جوان و تحصیلکردگان بیکار

در حال حاضر٨٧٪ بیکاران ایران را جوانان و ٤٥٪ کل این بیکاران را دانش آموختگان کشور تشکیل می دهند. بحران بیکاری به ویژه بیکاری فارغ التحصیلان و جوانان بنیه ساخت ناکارآمد سیاسی را سخت تحلیل برده و جمعیت جوان بیکار را به نیروی دائماً معترض بدل کرده است. اصطکاک و رودررویی این دو، نظام سیاسی-مذهبی ایران را با مخاطرات جدی روبرو کرده است.

13/01/201014:55 TU

اقتصاد ایران

رکود اقتصادی

اغمای اقتصاد و چگونگی خروج از آن

از نگاه ناظران، کلید برون شد اقتصاد ایران از ناهوشیاری نه اقتصادی، که کاملاً سیاسی است تا آنجا که وضعیت امروز اقتصاد ایران زائیده سه دهه سیاست ورزی غلط است. به همین دلیل، ناظران آگاه می گویند که بدون بازگشت روندهای سیاسی به سمت تعادل و هماهنگی با نظام اقتصاد جهانی، این ناهوشیاری عاقبت آبستن حادثه خواهد شد.

16/12/200917:41 TU

اقتصاد ایران

اقتصاد ایران.

دولت احمدی نژاد و بن بست گرانی و تورم

دولت قصد کرده که برای مقابله با گرانی "نهضت کاهش قیمت تمام شده کالاها" را راه بیاندازد که یادآور نسخه های منسوخ دهه های گذشته است. این طرح همزمان است با مصوبۀ حذف یارانه ها که اولین پی آمدش در صورت اجرا جهش ناگهانی قیمت هاست. شواهد می گویند که محمود احمدی نژاد قصد دارد برای عقب نشینی در مقابل این تناقض طرح حذف یارانه ها را پس بگیرد یا در واقع مصوبۀ مجلس را نقض کند.

09/12/200917:22 TU

اقتصاد ایران

حذف یارانه ها و سردرگمی ناشی از آن

هم دولت و هم مجلس اسلامی که برغم همۀ ابراز تردیدها بخش اعظم طرح هدفمند کردن یارانه ها را تصویب کرده سر درگم پی آمدهای قابل پیش بینی و غیرقابل پیش بینی تصمیمی به نظر می رسند که خود گرفته اند و ظاهراً از آن نیز گریزی ندارند.

02/12/200918:32 TU

اقتصاد ایران

بانک های ایران

تحول نظام بانکی و استیصال بانک ها

در حالی که رئیس جمهوری و رئیس بانک مرکزی ایران در پی باصطلاح اصلاح و تحول نظام بانکی کشور هستند، بانک های کشور خود در بحرانی چندجانبه فرو رفته اند و در نوع خود بارزترین نمودار رکود صنایع و اقتصاد به شمار می روند. به بیان دیگر، بحران نظام بانکی خود بعضاً ریشه در این رکود دارد که بدون رفع آن در هر حال اصلاح نظام بانکی دشوار به نظر می رسد.

25/11/200917:50 TU