Szukaj

/ languages

Choisir langue
 

Rok 1968 na świecie

 

W roku 1968 całą Europę, zarówno tę leżącą na Wschód, jak i na Zachód od „żelaznej kurtyny”, ale także Stany Zjednoczone, Japonię i Meksyk, opanowały rewolty i manifestacje. U ich źródeł leżały za każdym razem inne przyczyny, inne były także konsekwencje. Po dzień dzisiejszy wydarzenia roku 1968 budzą wiele kontrowersji i są przedmiotem licznych debat, szczególnie teraz, kiedy obchodzimy ich 40 rocznicę.

Wiele osób wkłada wydarzenia roku 1968 do jednego worka i traktuje je jako jeden ruch wywołany przez te same czynniki i mający te same skutki. Błędne utożsamianie przez zachodnie społeczeństwa wydarzeń mających miejsce we Wschodniej Europie z tymi rozgrywającymi się na Zachodzie jest spowodowane głównie nieznajomością historii. Warto więc przy okazji kolejnej rocznicy wydarzeń roku 1968 wyjaśnić powstające wokół nich wątpliwości i uzmysłowić, że polski Marzec to nie to samo co francuski Maj, a Praska Wiosna, nie to samo, co włoski ruch studencki.

Uczestnicy wydarzeń roku 1968 we Francji czy we Włoszech, w odróżnieniu od swych kolegów pochodzących z krajów znajdujących się w strefie wpływów rosyjskich, byli przekonani, że świat leży u ich stóp i że możliwe są zmiany, dla których będą oni siłą napędową. Mieszkańcy Wschodniej Europy marzyli, mieli nadzieje, ale mimo determinacji i chęci nie byli pewni zwycięstwa, tego, że ich działania coś zmienią. Jednocześnie, gdyby nie płomyk nadziei i wiara w możliwość choć połowicznych zmian, wydarzenia roku 1968 nigdy nie miałyby tam miejsca.

Rozgrywające się wówczas w wielu krajach Europy rewolty i manifestacje miały jednak inne podłoże. Na Zachodzie sprzeciwiano się globalizacji, społeczeństwu konsumpcyjnemu i imperializmowi USA. Krytykowano prowadzoną wówczas przez Stany Zjednoczone wojnę w Wietnamie, skandując „US Go Home”. Na Wschodzie był to kolejny etap walki o wolność, demokrację, prawa człowieka, był to ruch wymierzony w „Wielkiego Brata”- ZSRR.

.

Na Wschodzie ruch roku 1968 był walką o wolność w kulturze, nauce, pamięci historycznej, o demokrację parlamentarną, ale także (co było szczególnie widoczne w Czechosłowacji) walką przeciwko sowieckiemu imperializmowi. Polscy studenci nie manifestowali jedynie w imię partykularnego interesu, ale interesu ogólnospołecznego, podobnie jak ich południowi sąsiedzi opowiadali się przeciwko cenzurze i rządom partyjnej biurokracji. Inaczej niż na Zachodzie, żądano zbiorowych praw i wolności publicznych.

15/05/2008 14:05 TU

© <a href="www.marzec1968.pl" target="_blank">Instytut Pamięci Narodowej</a>

Polska

Wydarzenia na UW, studenckie manifestacje, kampania antysemicka

10/06/2008 11:40 TU

© INA

Czechosłowacja

Aleksander Dubczek, Praska Wiosna, interwencja wojsk państw Układu Warszawskiego

21/08/2008 12:18 TU

.

Na Zachodzie wydarzenia roku 1968 przyczyniły się do wprowadzenia licznych zmian na polu społecznym, kulturowym i ekonomicznym. Wolność jednostki i indywidualizm wzięły górę nad kolektywizmem, zrodziły się nowe ruchy społeczne: pacyfizm, ruch ekologiczny, feminizm; do ustawodawstwa wprowadzono równość między kobietą i mężczyzną, zaakceptowano niezależność dzieci, homoseksualizm, podobnie jak narkotyki stawał się powoli zjawiskiem uznawanym w różnych środowiskach, podkreślono ideę praw człowieka i demokracji. Przed rokiem 1968 noszenie przez kobiety spodni w pracy było nie do pomyślenia, nie istniały tabletki antykoncepcyjne, płatne urlopy nie były na porządku dziennym, rozwód za porozumieniem stron nie istniał. Pokolenie baby boom pod znakiem zapytania postawiło obyczaje i autorytet władzy, zjednoczyło się przeciwko wojnie w Wietnamie, władzy i społeczeństwu konsumpcyjnemu, domagało się ochrony środowiska. Zmiany w obyczajach, rozpad starego ładu, rozpowszechnienie się języka emancypacji - tak w skrócie można scharakteryzować zmiany nastałe wraz z rokiem 1968.

15/05/2008 13:11 TU

© Marion Urban/ RFI

Francja

Manifestacje w Dzielnicy Łacińskiej, strajk generalny, ocena Maja 1968

10/06/2008 11:42 TU

Włochy

Pełzający maj, manifestacje na uniwersytetach, jedność studentów i robotników

16/05/2008 11:28 TU

© Institut für Stadtgeschichte, Frankfurt am Main.

Niemcy

Podzielone Niemcy, manifestacje studenckie, wystąpienia przeciwko politykom

16/05/2008 11:28 TU

.

Wydarzenia roku 1968 to nie tylko manifestacje francuskich studentów w Dzielnicy Łacińskiej. To także ruch studencki w Japonii, Meksyku i Stanach Zjednoczonych. To studenckie protesty przeciwko wojnie w Wietnamie, imperializmowi amerykańskiemu i sowieckiemu, przeciwko staremu porządkowi w świecie.  Ograniczone często we Francji -  do Paryża, maja i studenckich manifestacji, wydarzenia roku 1968 stają się przedmiotem błędnej interpretacji wynikającej z nieznajomości faktów i historii. Tak naprawdę kontestacja ówczesnego ładu nie zaczęła się ani w maju, nawet nie w roku 1968, ani we Francji, rozwijała się od połowy lat 1960 i trwała jeszcze w latach 1970, kiedy to nowym ruchom społecznym udało się zmienić dogłębnie struktury i stosunki wielu społeczeństw.

15/05/2008 13:12 TU

© INA

Stany Zjednoczone, Japonia, Meksyk

Studenckie manifestacje na amerykańskich uniwersytetach, sprzeciw Japończyków wobec Wojny w Wietnamie i więziom ich kraju z USA, ruch studencki w Meksyku

15/05/2008 14:02 TU

.

W latach 1960 idee, mity i osoby przemieszczały się z jednej części Europy do drugiej, szczególnie w roku 1968 miał miejsce efekt lustra i kopiowania wydarzeń, mających miejsce w którymś z europejskich miast. Pomimo wielu różnic, wszystkie te ruchy znalazły się w opozycji wobec politycznego i społecznego status quo, w jakim znalazła się wówczas Europa i świat oraz postawiły pod znakiem zapytania bipolarny porządek, który powstał po II wojnie światowej.

Ogrom wydanych książek, napisanych artykułów, wyreżyserowanych filmów, sprawia czasami wrażenie, że historia powtarza się na nowo, że czas się cofnął, że jesteśmy świadkami, a nawet uczestnikami manifestacji roku 1968 w Paryżu, Pradze czy Berlinie. Nie mogąc ukryć się przed widniejącym wszędzie: na ulicach miast, na budynkach, witrynach księgarni i antykwariatów, w telewizji i radiu, rokiem 1968, po prostu zmuszeni jesteśmy przeżyć go na nowo.

15/05/2008 13:13 TU

Dossier opracowały Sylwia Majcher, stażystka Erasmusa w RFI oraz Agata Sikora

Żegnamy i zapraszamy

17 grudnia 1981 - 31 stycznia 2010

29/01/2010 16:02 TU

Ostatnia audycja

Pożegnanie ze słuchaczami

Ostatnia aktualizacja 09/02/2010   12:44 TU

Nasza wspólna historia

Paryż - Warszawa

Francja dla Polski na falach eteru

31/01/2010 12:32 TU

Kultura - z archiwum RFI

Piosenka, kabaret, musical

Za kulisami piosenki francuskiej

Ostatnia aktualizacja 25/02/2010   21:42 TU

Teatr we Francji

Paryskie aktualności teatralne

Ostatnia aktualizacja 23/02/2010   14:33 TU

Kronika artystyczna

Paryskie wystawy 2000-2009

Ostatnia aktualizacja 16/02/2010   14:56 TU

Paryska Kronika Muzyczna

Ostatnia aktualizacja 22/02/2010   17:12 TU

POST-SCRIPTUM I MULTIMEDIA

Ostatnia aktualizacja 21/02/2010   11:38 TU