publicite publicite
Rechercher
Choisir langue

languages /

 

اقتصاد ایران

دولت نهم : در آئینۀ بیکاری و فقر

به قلم : ناصر اعتمادی

تاریخ انتشار مقاله  22/07/2009 به روز شده  23/07/2009 12:05 TU

ادعاهای دولت در دو موضوع کلیدی کاهش ‏بیکاری و اختلافات طبقاتی سخت مورد انتقاد و ‏اعتراض محافل مختلف قرار گرفت : ‏

 نورالله حیدری عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات ‏مجلس با انتقاد از آنچه "دستکاری آمار بیکاری" نامید ‏گفت : "به هیچ عنوان نمی توان از آمار مربوط به ‏کاهش میزان بیکاری دفاع کرد و این آمار تا حدود ‏زیادی با واقعیت هم خوانی ندارد."

 نمایندۀ اردل و ‏فارسان در مجلس اسلامی بیکاری را "همچنان یکی از ‏اساسی ترین مشکلات کشور دانست" مضاف بر اینکه، ‏به گفتۀ او، نه فقط "قدرت کار آفرینی کشور ضعیف" و ‏‏"جمعیت جویندگان کار نیز روز به روز در حال ‏افزایش است" بلکه "در حفظ مشاغل فعال نیز کارآیی ‏لازم وجود ندارد." ‏

در هفتۀ گذشته وزارت کار جمهوری اسلامی ‏مدعی شد که "با اجرای طرح بنگاه های زودبازده که ‏یکی از برنامه های محوری دولت نهم برای اشتغالزایی ‏است حدود ٢ میلیون فرصت شغلی در جامعه ایجاد ‏شده" و "ده ها هزار فرصت شغلی نیز در سراسر ‏کشور تثبیت و پایدار" شده اند. خلاصه اینکه وزارت ‏کار دولت نهم مدعی شد که نه فقط نرخ بیکاری کاهش ‏یافته، بلکه این کاهش مرهون به اجرا درآمدن ‏راهبردهای اقتصادی دولت نهم، به ویژه از طریق ‏اجرای طرح بنگاه های زودبازده بوده است.‏

 همزمان مرکز آمار ایران نرخ بیکاری بهار امسال ‏را ١١٫١٪ اعلام کرد که نسبت به بهار سال گذشته ‏‏١٫٥٪ افزایش داشته است. با این حال، نشریه ‏اکونومیست که آمار خود را بر اساس داده های رسمی ‏ایران تهیه می کند نرخ بیکاری سال جاری را ١٢٫٥٪ ‏اعلام کرده و بر اساس پیش بینی بانک جهانی این نرخ ‏در سال آینده به مرز ٢٣٪ خواهد رسید. محسن رضایی ‏دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام معتقد است که اگر ‏در سازوکار محاسبۀ نرخ بیکاری دستکاری نشود، ‏نرخ بیکاری از مرز ٢٠٪ نیز می گذرد.

 از جمله این ‏دستکاری ها در محاسبۀ نرخ بیکاری می توان به این ‏موارد اشاره کرد :

‏ الف : بر پایۀ معیارهای مرکز آمار ایران هر کس که ‏در طول هفتۀ مرجع (یعنی هفته ای که در آن ‏سرشماری صورت گرفته) تنها یک ساعت کار کرده ‏باشد بیکار محسوب نمی شود. این دسته از باصطلاح ‏‏"شاغلان" بر اساس معیار مرکز آمار ایران ٦٫٥٪ ‏جمعیت فعال کشور را تشکیل می دهند، یعنی ١ ‏میلیون و ٤٠٠ هزار نفر که به این ترتیب از شمول ‏بیکاران خارج می شوند.‏

 ب : در آمارگیری بیکاران، زنان خانه دار و ‏دانشجویان بخشی از جمعیت فعال به شمار نمی آیند و ‏در نتیجه شاغل یا بیکار هم به شمار نمی روند. از ‏سوی دیگر در محاسبه های مرکز آمار ایران سربازان ‏وظیفه جزء شاغلان به شمار می آیند، در حالی که در ‏غالب کشورها – حتا آن دسته از کشورهایی که خدمت ‏وظیفۀ اجباری ندارند و سربازان حقوق بگیر هستند – ‏این گروه جزء شاغلان محسوب نمی شوند.‏

باری، بر پایۀ مطالعات رسمی نرخ بیکاری ‏جوانان ١٥ تا ٢٩ سال در بهار ١٣٨٨ از رقم ٢٠٪ ‏فعالان این گروه سنی نیز گذشته است. بر پایۀ ‏گزارش ها، سالانه بین ١ تا ١٫٥ میلیون نفر ‏فارغ التحصیل دانشگاه ها وارد بازار کار می شوند و ‏به گفتۀ پرویز زاهدی، وزیر علوم و آموزش عالی ‏دولت نهم، سالانه ١ میلیون فارغ التحصیل کشور ‏متقاضی کار هستند. خود وزیر کار اعتراف می کند ‏که ١٥٫٦٪ این گروه اجتماعی بیکار هستند و بر پایه ‏آمار ٤٥٪ بیکاران کشور را دانش آموختگان تشکیل ‏می دهند، به طوری که نگرانی از نرخ بیکاری ‏دانش آموختگان جامعه، بیشتر از نگرانی از کل ‏جمعیت بیکار کشور است. در واقع، نرخ بیکاری ‏فارغ التحصیلان دو برابر نرخ بیکاری افراد زیردیپلم ‏یا بیسواد است و ٧٩٪ از بیکاران کل کشور هرگز ‏موفق به پیدا کردن کار نشده اند.

‏ مسعود نیلی اقتصاددان در ایران به دولت نهم ‏هشدار داده است که در نتیجۀ رکود حاکم بر اقتصاد ‏ایران نرخ رشد اقتصادی و سرمایه گذاری در سال ‏جاری به ترتیب به کمتر از ٢٪ و صفر درصد کاهش ‏خواهد یافت و از پی آمدهای نگران کنندۀ این کاهش ‏افزایش بیکاری است که بر اساس پیش بینی این ‏اقتصاددان به حدود ٢٠٪ خواهد رسید. ‏

 از دیگر عواملی که به افزایش بیکاری دامن ‏خواهد زد کاهش فعالیت های عمرانی دولت در نتیجۀ ‏کسری بودجۀ سهمگین آن است. کارشناسان معتقدند که ‏کسری بودجۀ جاری دولت در سال ٨٨ بین ١٠ تا ١٩ ‏هزار میلیارد تومان است که جبرانش از هر محلی که ‏باشد هزینه های جاری دولت را به مرز ٨٠ هزار ‏میلیارد تومان نزدیک می کند.

در این حال، به دلیل ‏رکود اقتصادی ٥٢ هزار میلیارد تومان درآمدهای ‏مالیاتی و غیرنفتی دولت نیز محقق نخواهد شد که این ‏خود مزید بر مشکلات کسری بودجه خواهد بود. ‏

 محمود اسلامیان رئیس اتاق بازرگانی اصفهان در ‏سخنانی در اجلاس اخیر اتاق بازرگانی ایران که در ‏زنجان برگزار شد با اشاره به مشکلات اقتصادی و ‏معضل بیکاری کشور شرایط اقتصاد و تولید را "بسیار ‏خطرناک" نامید و گفت : "بحران بیکاری در کشور ‏حاکم شده و غیرقابل کنترل است." رئیس اتاق ‏بازرگانی بوشهر نیز اظهار داشت : در حال حاضر ‏‏"حجم صادرات از بندر بوشهر به شدت کاهش یافته و ‏بحران بر بخش های مختلف اقتصاد از جمله بخش ‏بازرگانی نیز تاثیر نهاده است." حبیب الله سرچمی ‏رئیس اتاق بازرگانی قزوین نیز با اشاره به مشکلات ‏واحدهای تولیدی و صادرات کشور اظهار داشت که ‏در حال حاضر واحدهای تولیدی ایران تنها با ٤٠٪ ‏ظرفیت خود کار می کنند.‏

با این حال، در چنین وضعی، دولت نهم نه تنها ‏مدعی است که بیکاری کاهش یافته، بلکه موفقیت آن ‏در عادلانه تر توزیع کردن درآمدها نیز دست کم در ‏یک دهۀ گذشته بی سابقه بوده است.

به ادعای دولت، ‏ضریب جینی مناطق شهری و روستایی کشور به ‏پائین ترین سطح خود طی یک دهۀ اخیر رسیده و ‏برای اولین بار پس از سال ٧٦ این ضریب در سال ‏‏٨٧ به ٠٫٣٩٣٪ کاهش یافته است. بر اساس این ‏شاخص سهم درآمدی ١٠٪ از ثروتمندترین افراد ‏مناطق شهری نسبت به ١٠٪ از فقیرترین افراد به ‏‏١٣٫٤٪ کاهش یافته، در حالی که این نسبت، به گفتۀ ‏دولت، در دورۀ ده سالۀ ٧٦ تا ٨٦ همواره بالای ١٥ ‏برابر بوده است.

‏ با این حال، کمیتۀ امداد امام خمینی به ریاست ‏حسین انواری با انتشار آخرین گزارش خود این ادعای ‏دولت را سخت زیر سئوال برده است. بر پایۀ این ‏گزارش طی سال های ٨٥ و ٨٦ و در حالی که دولت ‏نهم از درآمدهای سرشار نفتی بهره مند بوده، میزان ‏کمک های کمیتۀ امداد به نیازمندان "به طرز قابل ‏تأملی افزایش یافته است." بر پایۀ این گزارش ضریب ‏جینی از ٠٫٣٩٨ به ٠٫٤١٠٪ در سال ٨٥ افزایش ‏یافته و نشان می دهد که در این سال ها نسبت درآمدی ‏دهک بالا به دهک پائین بر خلاف ادعای دولت نه فقط ‏کاهش نیافته بلکه ١٧ برابر شده است (برای نمونه، ‏این نسبت در پاکستان ٦ برابر و در اندونزی ٧ برابر ‏است). جالب توجه اینکه همزمان با رشد فقر در ‏ایران، کمک های خارجی کمیتۀ امداد امام خمینی ‏بعضاً ١٠٠ برابر افزایش داشته است.‏

 مجموعۀ این داده ها گواهی می دهند که افزایش ‏تنش و التهاب های سیاسی و اجتماعی همچنان ثابت ‏مناسبات دولت و جامعه در سال جاری خواهد بود. ‏

اقتصاد ایران

اقتصاد ایران

محمود احمدی نژاد به هنگام تسلیم بودجه در مجلس.

بودجۀ رانتی و تورمی

پس از ارائه لایحه بودجۀ سال 1389 به مجلس شورای اسلامی با 50 روز تأخیر، بحث ها و نظراتی پیرامون کلیت، اهداف، جهت یایی، نحوه تدوین و کارشناسی آن نزد آگاهان اقتصادی و فعالان سیاسی کشور انجام پذیرفته است.لایحۀ بودجه سال 1389 با اصول 53 و 55 قانون اساسی و ماده 68 قانون محاسبات عمومی کشور و همچنین ماده 12 قانون برنامه و بودجه در مغایرت قرار میگیرد.

05/02/201010:09 TU

اقتصاد ایران

سردرگمی اقتصادی همزمان با حذف یارانه ها

در حالی که دولت اجرای اولین مرحله از حذف یارانه ها را تدارک می بیند، داده ها و اظهارات رسمی در مورد دو سند مهم اقتصادی - برنامۀ پنجم توسعه و بودجۀ سال ٨٩ - گویای ناآشنایی مجریان با ابتدایی ترین شاخص های تولید و نبود انظباط و برنامه در مواجهه با مشکلات است.

29/01/201015:16 TU

اقتصاد ایران

تظاهرات کارگری

نگرانی از تبدیل بحران اقتصادی به بحران های کارگری

شورای تامين استان تهران و سازمان صنايع و معادن در جلسه ای مشترک بحران های کارگری پیش رو و وضعيت کارخانه های بحران زدۀ پايتخت را بررسی کردند. همین دلواپسی کافی است تا ژرفای بحران فراگیر اقتصاد ایران و فقدان راه حل های مؤثر برای رفع آن تا حدودی ملموس شود.

13/01/201016:32 TU

اقتصاد ایران

بانک های ایران

بحران بانک ها و ضمانت های ناپایدار

بانک مرکزی خواسته است که از این پس تولیدکنندگان کشور برای دريافت وام اعضای خانواده خود را به عنوان ضامن به بانک ها ببرند. این تدبیر در نوع خود گویای عمق و دامنۀ بحران نظام بانکی است که مطالبات معوق اش رسماً چهل و هشت میلیارد دلار اعلام شده است. از طرف دیگر، فشار تحریم های بین المللی در تشدید این بحران قابل انکار نیست.

06/01/201016:01 TU

اقتصاد ایران

بانک های ایران

ایستادگی بانک ها، ناتوانی دولت

مدیران بانک ها با سرپیچی از مصوبۀ دولت مبنی بر استمهال بدهی های هزاران واحد تولیدی ورشکسته هم از تنگناهای مالی خود پرده برمی دارند و هم تلویحاً اعلام می کنند : دولتی که پایبندی اش به پرداخت دیون خود به بانک ها بهتر از واحدهای تولیدی ورشکسته نیست، به همان نسبت حُکم اش قدرت اجرایی دارد.

31/12/200911:09 TU

اقتصاد ایران

جوانان

بیکاران جوان و تحصیلکردگان بیکار

در حال حاضر٨٧٪ بیکاران ایران را جوانان و ٤٥٪ کل این بیکاران را دانش آموختگان کشور تشکیل می دهند. بحران بیکاری به ویژه بیکاری فارغ التحصیلان و جوانان بنیه ساخت ناکارآمد سیاسی را سخت تحلیل برده و جمعیت جوان بیکار را به نیروی دائماً معترض بدل کرده است. اصطکاک و رودررویی این دو، نظام سیاسی-مذهبی ایران را با مخاطرات جدی روبرو کرده است.

13/01/201014:55 TU

اقتصاد ایران

رکود اقتصادی

اغمای اقتصاد و چگونگی خروج از آن

از نگاه ناظران، کلید برون شد اقتصاد ایران از ناهوشیاری نه اقتصادی، که کاملاً سیاسی است تا آنجا که وضعیت امروز اقتصاد ایران زائیده سه دهه سیاست ورزی غلط است. به همین دلیل، ناظران آگاه می گویند که بدون بازگشت روندهای سیاسی به سمت تعادل و هماهنگی با نظام اقتصاد جهانی، این ناهوشیاری عاقبت آبستن حادثه خواهد شد.

16/12/200917:41 TU

اقتصاد ایران

اقتصاد ایران.

دولت احمدی نژاد و بن بست گرانی و تورم

دولت قصد کرده که برای مقابله با گرانی "نهضت کاهش قیمت تمام شده کالاها" را راه بیاندازد که یادآور نسخه های منسوخ دهه های گذشته است. این طرح همزمان است با مصوبۀ حذف یارانه ها که اولین پی آمدش در صورت اجرا جهش ناگهانی قیمت هاست. شواهد می گویند که محمود احمدی نژاد قصد دارد برای عقب نشینی در مقابل این تناقض طرح حذف یارانه ها را پس بگیرد یا در واقع مصوبۀ مجلس را نقض کند.

09/12/200917:22 TU

اقتصاد ایران

حذف یارانه ها و سردرگمی ناشی از آن

هم دولت و هم مجلس اسلامی که برغم همۀ ابراز تردیدها بخش اعظم طرح هدفمند کردن یارانه ها را تصویب کرده سر درگم پی آمدهای قابل پیش بینی و غیرقابل پیش بینی تصمیمی به نظر می رسند که خود گرفته اند و ظاهراً از آن نیز گریزی ندارند.

02/12/200918:32 TU

اقتصاد ایران

بانک های ایران

تحول نظام بانکی و استیصال بانک ها

در حالی که رئیس جمهوری و رئیس بانک مرکزی ایران در پی باصطلاح اصلاح و تحول نظام بانکی کشور هستند، بانک های کشور خود در بحرانی چندجانبه فرو رفته اند و در نوع خود بارزترین نمودار رکود صنایع و اقتصاد به شمار می روند. به بیان دیگر، بحران نظام بانکی خود بعضاً ریشه در این رکود دارد که بدون رفع آن در هر حال اصلاح نظام بانکی دشوار به نظر می رسد.

25/11/200917:50 TU

Annonce Goooogle
Annonce Goooogle